सिंहाचं पिल्लू बघायला जंगलातले सगळे प्राणी जमले होते. सगळ्यांच्याचडोळ्यांत खूप खूप कौतुक होतं...सिंह आणि सिंहीण तर छोट्या सिंहाच्या
आगमनानं हरखून गेले होते...एकमेकांच्या डोळ्यांत खोल बघत होते; जणू
त्यांना त्या पिल्लामध्ये स्वतःचं बालपण दिसत होतं...सिंह आणि सिंहीण
जंगलातल्या सगळ्या प्राण्यांशी, पक्ष्यांशी इतके मायेनं वागत की,
त्यांच्या आनंदात सगळं जंगल आनंदून गेलं होतं...
गुहेतल्या जुन्या-जाणत्यासिंहांनी पिल्लाला आशीर्वाद दिले आणि जंगलातल्या सर्वांच्या साक्षीनं
काही ज्येष्ठ हत्ती, जिराफ यांच्याशी चर्चा करून पिल्लाचं नाव "अमर'
ठेवलं....सगळ्यांनी जल्लोष केला. माकडांनी झाडाच्या फांद्या हलवून फुला-
पानांचा सडा पाडला...सगळ्या पक्ष्यांनी किलबिलाट करून "अमर'चं स्वागत
केलं आणि आशीर्वादही दिले.
"अमर' हळूहळू मोठा होऊ लागला...सगळ्यांनी मिळून त्याला प्रत्येक गोष्टीततरबेज करायचं, असं ठरवूनच टाकलं होतं...चित्त्यांनी त्याला सुसाट
धावण्यात तरबेज केलं...उंटांनी त्याला जंगलाबाहेरील वाळवंटाच्या गोष्टी
सांगितल्या...हत्तीनं जुने अनुभव सांगून शहाणं केलं आणि बगळ्यांनी चार
युक्तीच्या गोष्टी सांगितल्या. सिंह आणि सिंहीण यांनी तर प्रत्येक छोट्या
गोष्टीकडं बारीक लक्ष देऊन "अमर'ला शहाणं केलं आणि साऱ्या जंगलाचं बाळ
असणारा अमर आता सगळ्यांचा "अभिमान' झाला...
शक्तिवान, गुणवान झालेला तरणाबांड सिंह "अमर' एकदा फिरत फिरत दूरच्यादुसऱ्या एका जंगलात येऊन पोचला...सुंदर फुलं, स्वच्छ निळंशार पाणी,
शांतता यामुळं "अमर' वेडा होऊन त्या जंगलात फिरत राहिला...तिथले प्राणी,
पक्षी यांनीसुद्धा गुणी, हुशार, बलवान असलेल्या "अमर'चं मनापासून स्वागत
केलं आणि घरच्या जंगलासारखाच तो या नव्या जंगलातही लोकप्रिय होऊ लागला...
"अमर' या नव्या जंगलात रुळला खरा; पण त्याला त्याच्या आई-बाबांची खूपआठवण यायला लागली आणि इकडे आई-बाबासुद्धा त्याच्या परत येण्याची वाट पाहू
लागले...आई तर "अमर'च्या आठवणीत वेडीपिशी झाली; पण बाबाने तिला
समजावलं..."" "अमर'ला आठवण येत असेलच गं आपली; पण आपला अमर आहेच असा की,
तो जाईल तिथे इतका आवडेल सगळ्यांना की, त्या जंगलात त्याला आग्रहानं
ठेवून घेतलं असेल सगळ्यांनी...'' आणि "अमर'सुद्धा जुन्या जंगलातल्या
सोबत्यांच्या आणि आई-वडिलांच्या आठवणीनं खूप खूप रडायचा; पण त्याला नवीन
जंगलाचा आग्रहही मोडवत नव्हता.
एक दिवस जुन्या जंगलात आलेल्या हरणांच्या कळपानं बातमी आणली की, "अमर'लाएक सिंहीण भेटलीए आणि त्यांना एक गोड गोड पिल्लू झालंय...या बातमीनं
"अमर'च्या आईचा बांध फुटला आणि...आणि...आणि...
""पुढे सांग ना आज्जी,'' ओम म्हणाला..""हॅलो...हॅलो आज्जी गं...सांग ना
गं..तुला दिसतोय का मी? आज्जी तो माईक जवळ घे आणि कॉम्प्युटरच्या
कॅमेऱ्यासमोर ये...त्याच्याशिवाय कशी दिसशील तू मला?
मी इतक्या सकाळीउठलोय ना रविवार असून ते फक्त तुझी गोष्ट ऐकायला. नाही तर अमेरिकेत
कोणीही रविवारी लवकर उठत नाही...सांग ना! आज्जी! पुण्यात थंडी आहे का हो
आजोबा? आजोबा, सांगा ना...''
""तुला किती वेळा सांगितलंय मी आई-बाबांची आणि पिल्लाची गोष्ट नको
सांगूस..पण नाही! दर वेळेला प्राणी बदलतो...कधी मांजर, कधी चिमणी, कधी
सिंह; पण गोष्ट तीच सांगतेस तू सुषमा'' अरुणरावांचा पारा चढला होता.
चिडण्यापेक्षाही त्यांना सुषमाला होणाऱ्या त्रासाची काळजी वाटत होती.""नातू गोष्ट सांग म्हणतो आणि पुण्यातून तू चॅटिंग करताना दर वेळी रडतेस
कशासाठी? आपल्या मुलाचं आपल्यावर खूप प्रेम आहे, हे तुलाही माहितीए, मग
त्याच्या लांब असण्याचा किती त्रास करून घेणार आहेस तू...? आणि दरवर्षी
भेटतो की आपण...!''
""मी दर वेळेला तीच गोष्ट सांगते ना? मग दर वेळेला दारामागे उभे राहून
तीच गोष्ट दर आठवड्याला कशाला ऐकता? आणि मी मागे वळले की निघून जाता! वर
म्हणताय, मी रडते...मग शेजारच्यांच्या नातवाला रोज फिरायला का घेऊन
जाता...? एक दिवस तो गावाला गेला तर चार वेळा विचारून आलात, "कधी येणार
आमचा छोटा मित्र?' सांगा? आता का गप्प? तरी आपली मी गोष्टीतला चिमणा असो
वा सिंह...समजूतदार असतो म्हणून सांगते...''
""हॅलो, हॅलो, आजी-आजोबा, तुम्ही काय बोलताय? इतकं पटापटा मराठी नाही
समजत मला,'' ओम म्हणाला.
""अरे, आजोबा मला पुढची गोष्ट सांगत होते.''
""बरं झालं, सांगितली त्यांनी पुढची गोष्ट. आता पूर्ण सांगशील तरी मला
तू...दर वेळेला त्या "अमर'ला पिल्लू झालं की तू गोष्ट बंदच
करतेस...म्हणतेस, आजोबांना जेवायचंय आता...आणि पुढच्या रविवारी परत
पहिल्यापासून सांगतेस...सांग ना आज्जी! पुढं काय होतं?''
""पुढची गोष्ट मी सांगतो,'' टेनिस खेळून आलेला "अमर' म्हणाला, ""बाबा,
तुला माहितीए पुढची गोष्ट?''
""ओम येस...! मला माहितीए...''
""नव जंगल त्या "अमर'ला पकडून ठेवतं..."अमर'ला येते जुन्या जंगलाची आठवण!
आई-बाबांची आठवण! पण नवीन जंगलातले मित्र त्याला "थांब रे, थांब रे'
म्हणतात आणि तो थांबतो...पण एक दिवस "अमर'चं पिल्लू म्हणतं की, मला आजी-
आजोबांना रोज...सारखंसारखं भेटायचंय...त्यांच्या अंगा-खांद्यावर
खेळायचंय...मांडीवर बसून रोज गोष्टी ऐकायच्यात...त्यांच्याबरोबर फिरायला
जायचंय...''
मग "अमर' आणि त्याची सिंहीण म्हणते की, आता मात्र आपल्याला जुन्या जंगलात
जायलाच हवं...आपल्या पिल्लाला आपले जुने सोबती, जुने डोंगर, नद्या
दाखवायलाच हव्यात...''
आणि मग ते जुन्या जंगलात परत जायचं ठरवतात...अगदी लगेच...
सुषमाताई आणि अरुणरावांना समोरचा कॉम्प्युटर पुसट दिसायला लागला...ते
काही बोलणार इतक्यात, त्यांना पलीकडे संवाद ऐकू आला, 'ए बाबा! किती
मस्त, त्या पिल्लाला आजी-आजोबा
भेटणार आता. ए बाबा, आजी नेहमी अर्धवटच
गोष्ट सांगते...त्या सिंहाच्या-अमरच्या-पिल्लाचं नाव काय असतं रे? '
""बाळा, ओम...ओम असतं अमरच्या पिल्लाचं नाव...! ओम!
- लेखक :सलील कुलकर्णी
पूर्वसुचनेनुसार तिथे आला हळूहळू खड्डा खणत असलेल्या आपल्या वडिलांना
म्हणाला, ' बाबा ! दिल्लीच्या काकांचं पत्र आत्ताच डाकवाल्यानं आणून दिलंय.
त्या पत्रात काकांनी लिहिलंय, 'माझी प्रकॄती आता चांगली सुधारत असल्यानं,
तुम्ही सर्वांनी दिल्लीस येण्याची आवश्यकता नाही.'
तो
निमा व नियाजवळ आला. ‘‘बाळांनो, मी तुमचा म्हातारा काका आहे बरं कां! पहा
तरी मी तुमच्यासाठी काय आणलंय ते!’’ राक्षसाने हंसत म्हटलं. निमाचा विश्वास
बसला नाही. ‘‘काका? आम्हाला असला धिप्पाड, कुरूप काका आहे हे ठाऊकच
नव्हतं.’’ त्याच्या मनांत आलं. तितक्यात नियाने दार उघडलं आणि राक्षसाला
घरात घेतलं. ‘‘आमच्यासाठी तुम्ही काय आणलं आहेत, काका?’’ नियाने विचारले.
राक्षसाने पिंजर्याने दार उघडले. ‘‘आत पहा बरं! मी तुमच्यासाठी झकास केळी
आणलीत. तुम्हाला केळी आवडतात ते मला माहीत आहे.’’
पण
तिला वाटलं की पाण्याला आता उकळी फुटायला लागलीय. ‘‘तुमचं जेवण लवकरच तयार
होईल, बरं कां!’’ तिने ओरडून सांगितले, ‘‘पाण्याला आत्ता आधण येतंय आणि
मांसही लौकर शिजेल.’’ राक्षस आणि राक्षसीण, दोघेही स्वच्छतेचे भोक्ते होते.
जेवणापूर्वी हातपायतोंड स्वच्छ धुण्यासाठी ते बाहेर गेले. जेव्हां या
मुलांनी पाहिलं की तिथे ही दोघेही नाहीत, तेव्हा मुलांनी भांड्याच्याबाहेर
उड्या टाकल्या. कोपर्यात एका बाजूला राक्षसीणीने आपल्या दोन्ही बाळांना
झोपवलं होतं. या मुलांनी ती बाळे उचलली आणि भांड्यात टाकली. पाणी हळूहळू
गरम होऊ लागलं आणि ती मुले मोठ्याने रडायला लागली.
मुलांच्या
पावलांसे ठसे दिसत होते. राक्षस त्या मागावरुन त्यांचा पाठलाग करु लागले.
त्यांनी त्या मुलांना अखेरीस गांठले. जेव्हां मुले नदीच्या काठावर पोचली
आणि त्यांनी मागे वळून पाहिले तेव्हां ही दोघेही धावत येताना त्यांना
दिसली. ‘‘पळ निया! आपण काठावरच्या त्या उंच झाडावर चढून जाऊ, म्हणजे
त्यांना आपण सहज सापडणार नाही.’’ निमा ओरडून म्हणाला. दोघेही सरसर झाडावर
चढले. राक्षस झाडाजवळ येऊन थबकले. ‘‘चढा, चढा झाडावर’’ राक्षसीण नवर्याला
सांगू लागली.
राक्षसाच्या
डोळ्यांसमोर अंधार पसरला, त्याचे डोके गरगरत होते आणि त्याचा तोल जात
होता. जरा वेळानंतर त्याला थोडे बरे वाटायला लागले आणि तो उठून बसला व
बायकोवर खेकसला. त्याच्या जखमेतून भळाभळा रक्त बाहात होते पण त्याला त्याची
पर्वा नव्हती. त्याने तिच्या हातांतून ती कुर्हाड हिसकली आणि तो संतापाने
त्या उंच झाडाच्या बुंध्यावर घाव घालूं लागली. ‘‘मी तुम्हाला आता सोडणार
नाही’’ झाडावर थरथरत बसलेल्या त्या दोघा मुलांना तो म्हणाला.
पूर्वी
एकदा विरुपसेन हा मगधाचा राजा असताना बोधिसत्वाने एका हत्तीच्या रूपात
जन्म घेतला होता. तो पांढराशुभ्र हत्ती ऐरावतासारखा दिसायचा. म्हणून
मगधराजाने त्याला आपला प्रमुख हत्ती मानले. 
‘‘तसं
काही नाही, प्रभू!’’ माहूत म्हणाला. ‘‘बरं, तू सांगितल्याप्रमाणे जर
चांगल्या तालमीत वाढलेला तो हत्ती असेल तर तू त्याला समोरच्या पर्वतशिखरावर
चढवू शकशील का?’’ राजाने विचारले. ‘‘चढवू शकतो, महाप्रभू!’’ असे म्हणून
माहुताने क्षणभरात त्या अंबारीच्या हत्तीला पर्वतशिखरावर चढविले.
राजाने
असे म्हणताच हत्तीच्या रूपांत असलेला बोधिसत्त्व खाली आला. राजाने विचारले
असता माहुताने घडलेली हकिगत सांगितली. ती ऐकून काशी राजाला व तिथे
जमलेल्या नागरिकांना अत्यानंद झाला. राजाने हत्तीला श्रृंगारले व
त्याच्यासाठी सुंदर गजशाला बनविली व त्याची उत्तम व्यवस्था राखायची सोय
केली. 
इसापला
ज्याने गुलाम म्हणून विकत घेतले होते, त्या झांथसला दारु पिण्याचं व्यसन
होत. एकदा त्याचा मित्र म्हणवून घेणा-या एका लुच्चा माणसानं त्याला
रात्रीच्या वेळी आपल्या घरी नेऊन चिक्कार दारु पाजली. दारु प्यायल्यामुळं
पूर्ण गाफ़ील झालेल्या झांथसला तो लुच्चा गृहस्थ म्हणाला, ''दोस्त ! आपण
पैज मारु. तयार आहेस का?'' 
इसापने
कानमंत्र दिल्याप्रमाणे झांथस त्या लुच्च्याला म्हणाला, ''पराभव
पत्करण्याचा प्रश्न कुठे येतो? मी हा महासागर संपूर्णपणे पिणार. मात्र
सध्या या महासागरात जेवढं पाणी आहे, तेवढंच पिऊन दाखवणार बर का?''
जेव्हा
म्हातारा ठाकूर हरीसिंग आजारी पडला, तेव्हा आपले आयुष्य सरत आले आहे हे
त्याच्या लक्षात आले. त्याने सर्व नातेवाईकांना व कुटुंबियांना जवळ
बोलावले. त्याची एकुलती एक सुंदर मुलगी लालडी ही पित्याजवळच बसून त्याच्या
डोक्यावरुन मायेने हात फिरवत होती.
हरीसिंगाने
सुस्कारा सोडून नकारार्थी मान हालवली. ‘‘त्याला आता उशीर झालाय. माझी
दुसरी इच्छा आहे की गुजरातचे काही उमदे घोडे माझ्या कुटुंबासाठी आणले
जावेत.’’ सगळेजण चक्रावले. ‘हे तर शक्यच नाही!’’ लोक आपसात कुजबुजले.
साहजिकच
हरीसिंग ठाकुराच्या नातेवाईकांनी गुजरातचे घोडे आणण्याचा प्रयत्न करणे
टाळले होते. जेव्हां लालडी व ते दोघेजण त्या शेतात पोचले, तेव्हा लालडीने
ढोल वाजवायचे ठरवले. ‘तू शेतांतले चांगले घोडे पारखून घेशील कां? तोपर्यंत
मी त्या सैनिकांशी लढेन.’’ तिने त्या राजपूत लढवय्याला विचारले. त्याने
होकार दिला.
लालडीने
आपली तलवार जमिनीत खुपसली. एक सैनिक पुढे आला आणि त्याने ती तलवार उचलायचा
प्रयत्न केला. छे! ती आत अडकूनच बसली होती. कितीही प्रयत्न केला तरी
त्याला काही ती काढता येईना. तो मागे वळला आणि दुसरा सैनिक आला, त्यानंतर
एकापाठोपाठ एक असे सगळे सैनिक येऊन गेले, पण कुणालाच ती तलवार उपसून काढता
येईना. शेवटी त्यांच्या नायकानेदेखील प्रयत्न करुन पाहिला व तो परत गेला.
ते सर्वजण निमूटपणे शेतातून बाहेर पडले.
जवळच न्हावी मित्र उभा होता.